Microsoft, kuantum bilgisayar yarışındaki en iddialı teknolojisini ilk kez bağımsız uzmanların fiziksel incelemesine açıyor. Şirket, ABD'nin Maryland Üniversitesi yerleşkesinde yaklaşık 1.394 metrekarelik yeni bir kuantum araştırma merkezi açtı. Merkez, ABD Savunma İleri Araştırma Projeleri Ajansı'na (DARPA), Microsoft'un ikinci nesil topolojik kuantum işlemcisi Majorana 2'yi yerinde test etme imkânı sağlıyor. Şimdiye kadar yalnızca bulut üzerinden uzaktan erişilebilen sistem, ilk kez bağımsız araştırmacıların doğrudan incelemesine sunuluyor.
Majorana 2 nedir?
Majorana 2, Microsoft'un topolojik kübit adı verilen yeni tip kuantum bitlerine dayanan ikinci nesil kuantum işlemcisi. Kuantum bilgisayarlar çevresel gürültüye ve sıcaklık dalgalanmalarına son derece duyarlı olduğu için sürekli hata üretiyor. Topolojik kübitler, bu hataları düzeltmek için gereken işlem yükünü donanım düzeyinde azaltmayı amaçlıyor. Microsoft, Majorana 2'de malzeme katmanında alüminyum yerine kurşun kullanarak sistemin kararlılığını artırdığını açıkladı.
DARPA çipi neden yerinde inceleyecek?
Bağımsız testler, DARPA'nın Kuantum Kıyaslama Girişimi kapsamında yapılacak. Program, farklı kuantum bilgisayar yaklaşımlarının 2033'e kadar ticari ve askerî açıdan gerçek bir fayda sağlayıp sağlayamayacağını belirlemeyi amaçlıyor. Daha önce yalnızca bulut üzerinden test yapabilen kamu kurumları ve araştırmacılar, yeni merkez sayesinde donanımı ilk kez fiziksel olarak inceleyebilecek.
Bu adım neden önemli?
Microsoft'un topolojik kübit teknolojisi, 2025'te ilk nesil Majorana 1 çipinin duyurulmasından bu yana bilim dünyasında tartışma konusu oluyor. Bazı fizikçiler, şirketin topolojik kübit elde ettiği iddiasının yeterince kanıtlanmadığını savunmuştu. DARPA'nın sistemi yerinde bağımsız olarak test etmesi, bu iddiaların doğrulanması açısından kritik bir adım olarak görülüyor.
Microsoft ne zaman ticari kuantum bilgisayar sunacak?
Microsoft, Majorana mimarisine dayalı ticari kuantum sistemlerini 2029'a kadar hazır hâle getirmeyi hedefliyor. ABD'de kuantum alanına yönelik kamu destekleri de artıyor. ABD Enerji Bakanlığı daha önce hataya dayanıklı kuantum bilgisayarlar geliştirmek için 215 milyon dolar bütçeli bir yarışma başlatmıştı.
Merkezde başka neler var?
Bina restorasyonu, Maryland Valisi Wes Moore liderliğindeki Kuantum Başkenti Girişimi tarafından finanse edildi. Merkezde test odalarının yanı sıra öğrenciler, akademisyenler ve sektör profesyonelleri için bir donanım üretim atölyesi de bulunuyor. Atölyeye AMD, Intel, Bluefors, IQM, Riverlane, Quantum Motion ve Fermi Ulusal Hızlandırıcı Laboratuvarı (Fermilab) katılım sağladı. Fermilab ile geliştirilen kuantum kontrol kitleriyle eğitim programları düzenlenecek. Mühendisler ise kendi donanım bileşenlerini Microsoft'un altyapısına bağlayarak uyumluluk testleri yapabilecek.
