Yapay zekâ çağında sürekli çalışan veri merkezlerinin boşa giden ısısı, Londra'daki evleri ısıtmak için kullanılacak. Birleşik Krallık hükümeti, veri merkezleri ve sanayi tesislerinden açığa çıkan atık ısının bölgesel ısıtma şebekelerine aktarılması için 90 milyon sterlinlik (yaklaşık 119 milyon dolar) bir fon açıkladı. Proje kapsamında ülke genelinde 750 binden fazla haneye daha ucuz ve düşük karbonlu ısınma sağlanması hedefleniyor. Planın en dikkat çekici ayağında ise Londra'da sıcak su, kalıcı tüneller tamamlanana kadar Thames Nehri'nde elektrikli mavnalarla taşınacak.
Atık ısı evleri nasıl ısıtacak?
Veri merkezlerindeki sunucuları soğutmak için kullanılan su, bu süreçte ısınarak tesisten çıkıyor. Ancak bu suyun sıcaklığı doğrudan evlerde kullanmak için yeterli değil. Bu nedenle atık ısı, büyük su kaynaklı ısı pompalarıyla daha yüksek sıcaklıklara çıkarılacak ve ardından bölgesel ısıtma şebekeleri aracılığıyla konutlara ulaştırılacak.
Londra projesi nasıl işleyecek?
Fonun en büyük payı, 41 milyon sterlinle (yaklaşık 54,3 milyon dolar) Londra'ya ayrıldı. Thames Nehri boyunca kurulacak merkezi ısıtma altyapısıyla 650 bin haneye ulaşılması hedefleniyor. Projenin uzun vadede 1 milyondan fazla Londralıya hizmet vermesi ve yaklaşık 5 milyar sterlinlik (6,6 milyar dolar) özel sektör yatırımını harekete geçirmesi bekleniyor.
Sıcak su nehirde nasıl taşınacak?
Londra projesinde iki aşamalı bir plan uygulanacak. Nehrin altından geçecek kalıcı boru tüneli tamamlanana kadar, veri merkezlerinden ve enerji geri kazanım tesislerinden alınan sıcak su elektrikli mavnalarla taşınacak. 2028'de hizmete girmesi planlanan mavna filosu, sıcaklığı korunmuş suyu nehir kıyısındaki yalıtımlı depolama tanklarına ulaştırmak için günde 25 kilometre yol katedecek. Kalıcı tünellerin ise 2030'lu yıllarda tamamen devreye girmesi hedefleniyor.
Londra'da hangi bölgeler ısınacak?
Londra'nın Marble Arch ve Oxford Street hattındaki ısıtma ağı için 11,4 milyon sterlin (15 milyon dolar) ayrıldı. Bexley ve Greenwich bölgelerindeki dağıtım hatları için ayrılan 11,5 milyon sterlinlik (15,2 milyon dolar) fonla ise tek başına 100 bin konutun ısınma ihtiyacının karşılanması hesaplanıyor.
Diğer şehirlerde neler yapılacak?
Fon yalnızca Londra'yla sınırlı değil. Bradford'da mevcut ısı şebekesini genişletmek için 9,7 milyon sterlin ayrıldı. Bu şebeke 255 konut, bir hastane ve yedi okul ile koleje sıcak su sağlayacak. Solihull'da belediye binaları, spor tesisleri ve kampüsleri birbirine bağlayacak proje için 3,9 milyon sterlin aktarılacak. Greater Manchester'ın Gorton ve Levenshulme bölgelerinde eskiyen sosyal konut ısıtma altyapısı yenilenirken, Galler'de Newport ve Abergavenny de modernizasyon kapsamına alındı.
Bu proje neden önemli?
Kopenhag, Amsterdam, Viyana ve Berlin gibi Avrupa kentlerinde yıllardır kullanılan merkezi atık ısı şebekeleri, Birleşik Krallık'ın ısınmada doğal gaza bağımlılığını azaltmayı amaçlıyor. Projenin mühendislik, tünel açma ve taşımacılık alanlarında 2 binden fazla nitelikli iş imkânı yaratması da bekleniyor. Yerel Enerji ve İstihdamdan Sorumlu Bakan Martin McCluskey, temiz enerji ve atık ısı projelerinin enerji güvenliğini güçlendireceğini ve hane faturalarını kalıcı olarak düşüreceğini söyledi.
