Suriye, ABD'den yağmalanmış ve değeri 5 milyon dolardan fazla olan 36 antik eseri geri aldı. Bunlar arasında antik Palmira kentinden devasa bir mezar kabartması ve ülkedeki bir Roma villasından çalınan 14 nadir mozaik de bulunuyor.
Suriye haber ajansı SANA'nın bildirdiğine göre, eserler bu hafta New York'ta düzenlenen bir törenle iade edildi. Bu iade, antik eserlerin yasadışı ticaretine karşı mücadele ve yağmalanmış kültürel varlıkların geri kazanılması çabalarının bir parçası olarak gerçekleştirildi.
Törene Manhattan Bölge Savcısı Alvin Bragg, ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Christopher Landau ve ABD'nin Suriye ve Irak Özel Temsilcisi Tom Barrack'ın yanı sıra Suriye'nin Washington'daki Maslahatgüzarı Mohammad Nasser Qanatri, BM Büyükelçisi Ibrahim Olabi ve diğer yetkililer ve diplomatlar katıldı.
Bragg, ofisi tarafından yayınlanan bir açıklamada, "İade törenleri, kültürel mirası korumanın herhangi bir sınır veya milliyetin ötesinde olduğunu güçlü bir şekilde hatırlatıyor" dedi.
Onların bulunmasına yol açan soruşturmayı "inanılmaz derecede karmaşık, çok yönlü" olarak nitelendirdi.
Bragg, eserlerin iadesinin "dünya çapında kurulan yakın ortaklıklar" olmadan mümkün olmayacağını da sözlerine ekledi.
Ele geçirilen eserler arasında, Palmira arkeolojik alanından yağmalanan devasa bir taş kabartma ve Suriye'deki bir Roma villasından çalınan 14 nadir mozaik bulunduğunu söyledi.
Bragg, ofisinin Antik Eser Kaçakçılığı Birimi'nin soruşturmalar kapsamında Orta Doğu ve Kuzey Afrika'dan 31 antik esere el koyduğunu söyledi.
Sözlerine şöyle devam etti: "Palmira kabartması, IŞİD'in (Daesh) Suriye'deki arkeolojik alanları sistematik olarak yağmaladığı bir dönemde asıl yerinden kaçırılmıştır."
Palmira'dan cenaze yardımı
Manhattan Bölge Savcılığı'na göre, Palmira mezar kabartması 2. yüzyılın sonlarına tarihleniyor ve uzanmış bir adamın etrafında bir kadın ve üç çocuğu tasvir eden devasa bir kireçtaşı heykelinden oluşuyor.
Bu kabartma bir zamanlar antik Palmira'daki bir mezar odasının duvarını süslüyordu ve 454 kilogramdan fazla ağırlığındadır.
Aynı kaynağa göre, eser, üzerindeki oyulmuş figürlere zarar vermemek için duvardan dikkatlice çıkarılmış gibi görünüyor.
MÖ 3. yüzyıla ait mozaik.
Kurtarılan koleksiyon ayrıca, MÖ üçüncü yüzyıla tarihlenen mozaik bir zeminin büyük bir bölümünü oluşturan "Telete ve Eros" mozaiğini de içeriyor.
Eser, Telete ve Eros'un mitolojik düğününü, tessera adı verilen yüzlerce küçük renkli taş küpten yapılmış olarak tasvir ediyor.
Manhattan Bölge Savcılığı, söz konusu eseri Temmuz 2021'de Suriye ve Lübnan'dan çalınan diğer 22 mozaikle birlikte ele geçirdiğini açıkladı.
Ele geçirilen antik eserler arasında, MÖ ikinci binyıla tarihlenen ve kuzeybatı Suriye'de yapılmış üç adet kadın figürlü "Suriye-Hitit" heykeli de bulunmaktadır.
Kaynağa göre, üç figür ilk olarak 1980'lerin sonlarında ve 1990'ların başlarında, daha sonra federal mahkemede antik eser kaçakçılığıyla ilgili suçlardan hüküm giyen New Yorklu sanat tüccarı Edward Merrin'in elinde sanat piyasasında ortaya çıktı ve ardından antik eser koleksiyoncusu Michael Steinhardt'ın koleksiyonuna satıldı.
Bragg, Suriye'ye iade edilen eserlerden dördünün, uzun yıllar süren ve birçok ülkeyi kapsayan bir ce刑事 soruşturmanın ardından ofisi tarafından Steinhardt koleksiyonundan ele geçirilen ve toplam değeri 70 milyon dolar olan 180 antik eser arasında yer aldığını söyledi.
'Suriye tarihinin bir parçası nihayet evine geri dönüyor'
Qanatri, "Suriye-Amerika işbirliği sayesinde, Manhattan Bölge Savcılığı'nın çabaları sayesinde Suriye tarihinin bir parçası nihayet evine geri dönüyor," dedi.
"Bu başarı, karşılıklı saygı ve kültürel mirası korumaya yönelik ortak bağlılığın iki ülke arasında nasıl kalıcı köprüler kurabileceğini gösteriyor," diye ekledi.
UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alan Palmira da dahil olmak üzere Suriye'deki arkeolojik alanlar, yıllarca süren iç savaş sırasında yaygın yağma, kaçakçılık ve yıkıma maruz kaldı.
2015 yılında BM Güvenlik Konseyi, Suriye'deki antik eserlerin ve kültürel varlıkların yasadışı ticaretine karşı bağlayıcı önlemler getiren 2199 sayılı Kararı kabul etti; bu kararın alınmasında, söz konusu ticaretten elde edilen gelirlerin silahlı grupları finanse etmek için kullanılabileceği endişesi dile getirildi.
ABD, 2016 yılında, uzun süren iç savaşın başlangıcı olan 15 Mart 2011 tarihinden sonra ülkeden yasa dışı yollarla çıkarılan Suriye arkeolojik ve etnolojik materyallerinin ithalatına acil durum kısıtlamaları getirdi.
Washington o dönemde bu önlemlerin Suriye kültürel mirasının yağmalanmasını ve kaçakçılığını engellemeyi amaçladığını söylemişti.
ABD'nin getirdiği kısıtlamalar, taş, metal, seramik, cam, fildişi, kemik ve tekstilden yapılmış nesnelerin yanı sıra resimler, mozaikler ve diğer Suriye kültürel varlıklarını da kapsıyor.
Palmira, özellikle 2015 yılında IŞİD'in şehri kontrol altına aldığı dönemde yağma ve yıkıma maruz kaldı; UNESCO daha sonra Bel ve Baalshamin tapınaklarının, Zafer Takı'nın ve şehrin müzesinin ve koleksiyonlarının bazı bölümlerinin tahrip edildiğini belgeledi.
