Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Perşembe günü yapılan tartışmalı oturumda Rusya ve Çin'in çifte vetosu nedeniyle İran'a yönelik yaptırımları izleyen uzman panelinin görev süresini uzatmayı başaramadı.
Rus heyeti, Güvenlik Konseyi'nin İran nükleer meselesini görüşmelerini tamamladığını ve nükleer silahların yayılmasının önlenmesi maddesinin konseyin ele aldığı konular listesinden çıkarıldığını belirterek, 2231 sayılı kararın 18 Ekim 2025'te geçerliliğini yitirdiğini ve bu nedenle toplantı için usule ilişkin veya yasal bir dayanak kalmadığını ifade etti.
ABD'nin sponsorluğunda hazırlanan karar taslağı, 26 Eylül'de görev süresi sona erecek olan ve 1929 sayılı Karar uyarınca yeniden canlandırılan 1737 İran Yaptırımlar Komitesi'ne yardımcı olan Uzmanlar Kurulu'nun görev süresini uzatmayı amaçlıyordu. Taslak 11 oyla kabul edilirken, iki çekimser oyla reddedildi. Ancak, konseyin daimi üyeleri olan Moskova ve Pekin'in olumsuz oyları nedeniyle reddedildi.
- Gündemdeki prosedürel çıkmaz
Oturum, Fransa'nın başkanlığında, Moskova'nın "Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi" gündem maddesi altında görüşmeler yapılmasına itiraz etmesi ve bu hamleyi "usulü büyük ölçüde kötüye kullanma ve var olmayan bir gündem maddesi üzerinde toplantı yapma girişimi" olarak nitelendirmesiyle hemen bir usulsüzlük tartışmasıyla açıldı.
Pekin, Moskova'nın pozisyonuna paralel olarak, üye ülkeleri "siyasi çatışma ve baskıdan" kaçınmaya çağırdı ve yasal sürelerin dolmasına saygı göstermenin çok taraflı güvenilirliği korumak ve diyaloğu geliştirmek için elzem olduğunu savundu.
Fransa, 1929 sayılı Kararın, BM Genel Sekreteri tarafından kabul edilen ve uzman izleme organının yenilenmesi için konseyin harekete geçmesini yasal olarak gerektiren geri dönüş hükümleri yoluyla 27 Eylül 2025'te yasal olarak yeniden yürürlüğe girdiğini belirtti.
Kaçakçılık ağlarını koruma suçlamaları
ABD, çifte vetoyu sert bir şekilde eleştirerek, karşıt güçlerin "haydut rejimleri destekleme yönündeki kendi faaliyetlerini ortaya koyan haberleri susturmak için" hareket ettiğini belirtti. Washington, panelin dağıtılmasının yasadışı askeri işbirliğine ilişkin hayati önem taşıyan, kanıta dayalı haberleri ortadan kaldırdığı ve bu durumun, kaçakçılık ağlarına yardımcı olan bir yaptırım boşluğu yarattığı konusunda uyardı.
ABD heyeti, engellemenin ardından komite bünyesinde panel oluşturma çabalarını askıya alacaklarını ve bunun yerine komite başkanının atanmasına ve görevlendirmelerin güncellenmesine odaklanacaklarını da sözlerine ekledi.
İngiltere, kararın veto edilmesinden üzüntü duyduğunu belirterek, Moskova ve Pekin'i, Tahran'ın "inandırıcı bir sivil gerekçe olmaksızın" nükleer zenginleştirmeyi hızlandırmasına ve uluslararası denetçilerin girişini engellemesine rağmen "İran'ı korumayı" seçmekle suçladı.
