AA muhabirinin edindiği bilgiye göre, dünyanın en prestijli etkinliklerinden biri olarak kabul edilen COP31 için hazırlıklar yoğunlaşırken Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) da temiz enerji, temiz teknoloji ve yeşil dönüşüm alanındaki desteklerini yeni çağrılarla genişletti. Kurum, yıl başından bu yana Sanayide Yeşil Dönüşüm, SAYEM Yeşil Dönüşüm, Temiz Enerji Geçişi Ortaklığı 2026 Ortak Çağrısı ve Küresel Temiz Teknolojiler Girişimcilik Programı (GCIP) kapsamında temiz teknolojilerin ölçeklendirilmesi ile ticarileştirilmesine yönelik destek programlarını başlattı.

Son olarak TÜBİTAK'ın yürütücü kuruluş olarak yer aldığı ve Birleşmiş Milletler Sınai Kalkınma Teşkilatı (UNIDO) işbirliğiyle başlatılan Küresel Temiz Teknolojiler Girişimcilik Programı'nın ikinci fazındaki faaliyetlere odaklanıldı. Programın paydaşları arasında Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının yanı sıra Aile ve Sosyal Hizmetler, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği, Enerji ve Tabii Kaynaklar ile Tarım ve Orman bakanlıkları bulunuyor.

Programın ikinci fazında, hızlandırıcı ve yarışma faaliyetleriyle temiz teknoloji çözümlerinin yenilikçi girişimlere dönüştürülmesi hedefleniyor. Teknoloji doğrulama ve yatırıma hazırlık bileşenleriyle girişimcilerin ürün ve iş modellerini geliştirmeleri, ticari potansiyellerini güçlendirmeleri, ulusal ve küresel pazarlara hazırlanmaları amaçlanıyor.

Bu kapsamda, "GCIP Türkiye Hızlandırıcısı 2026" ile yeşil ekonomiye geçiş sürecinde kapsayıcılığı artırmaya yönelik "Kapsayıcı Yeşil Geçiş Hızlandırıcısı 2026" çağrılarına başvurular 3 Ağustos'a kadar alınacak.

Temiz enerji girişimleri başvurabilecek

Programa enerji verimliliği, yenilenebilir enerji, atık zenginleştirme, su verimliliği, çevre dostu yapılar, ulaşım ile ileri malzeme ve kimyasallar kategorilerindeki girişimler başvurabilecek.

Bu alanlarda geliştirilen çözümlerin hızlandırıcı sürecinde teknik ve ticari açıdan geliştirilmesi, teknoloji doğrulama çalışmalarının desteklenmesi ve girişimlerin yatırımcılarla buluşmaya daha hazır hale getirilmesi öngörülüyor.

Hızlandırıcı sonunda dereceye giren takımlara TÜBİTAK tarafından ödül verilecek. Birinci olan takım 700 bin lira, ikinci 500 bin lira, üçüncü ise 400 bin lira ödül almaya hak kazanacak.

Kadın girişimcilere özel destek

Program kapsamında temiz teknoloji alanında faaliyet gösteren kadın girişimcilerin başarılarını artırmaya yönelik özelleşmiş hızlandırıcı faaliyetleri de yürütülecek.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile TÜBİTAK işbirliğinde, "Toplumsal Etkide Öncü Kadın Girişimci", "Yenilikçi Kadın Girişimci", "En İyi Gelişim Gösteren Kadın Girişimci" ve "Genç Kadın Girişimci" kategorilerinde destek sağlanacak. Her kategoride seçilecek girişimciye 300 bin lira verilecek.

Kadın girişimcilerin geliştirdiği ürünlerin ticari performansının artırılması, yatırıma hazır hale getirilmesi ve küresel pazarlara açılması amacıyla "Temiz Teknoloji Alanında Kadın Girişimciler İçin Yatırıma Hazırlık ve Küreselleşme Modülü" de uygulanacak.

GCIP hızlandırıcılarına seçilen takımlar arasından belirlenecek, kurucularından biri veya en az bir üst düzey yöneticisi kadın olan takımlar bu modüle dahil edilebilecek. Modül kapsamında girişimlerin ürünlerini ticari açıdan güçlendirmelerine ve uluslararası pazarlara hazırlanmasına yönelik çalışmalar yürütülecek.

Kapsayıcı yeşil geçiş için ayrı hızlandırıcı

TÜBİTAK ve UNIDO işbirliğinde yürütülen "Kapsayıcı Yeşil Geçiş Hızlandırıcısı 2026 Çağrısı" ise Çok Paydaşlı Güven Fonu tarafından finanse edilen "Türkiye'nin Yeşil Ekonomiye Geçişinde Göçmenlerin Dahil Edilmesini Destekleme Projesi" kapsamında geliştirildi.

Çağrıyla "GCIP Türkiye Hızlandırıcısı"nın kapsayıcılık boyutunun güçlendirilmesi ve Türkiye'nin adil yeşil geçiş sürecinin desteklenmesi amaçlanıyor. Program, çevre dostu, sürdürülebilir ve iklim nötr toplumlara ulaşılmasına katkı sağlayacak teknoloji tabanlı yenilikçi çözüm önerilerine açık olacak.

"Kapsayıcı Yeşil Geçiş 2026 Hızlandırıcısı"nda da birinciye 700 bin lira, ikinciye 500 bin lira, üçüncüye 400 bin lira ödül verilecek.

Eğitim ve mentörlük desteği sağlanacak

Her iki çağrı kapsamında yapılacak panel değerlendirmelerinin ardından hızlandırıcılara seçilen takımlar, Eylül 2026'da düzenlenecek GCIP Türkiye 2026 Ulusal Akademisine katılacak.

Takımlar, akademide eğitim ve mentörlük hizmetleri alarak temiz teknolojiler alanındaki yenilikçi iş fikirlerini geliştirme imkanı bulacak.

Ağustos-aralık döneminde ise GCIP'nin hızlandırıcı eğitimlerinden sorumlu küresel paydaşı The Network for Global Innovation (NGIN) tarafından çevrim içi eğitimler verilecek. Eğitim sürecinde talep edilen çalışma dosyaları kapsamında takımların yürüteceği faaliyetler, her takıma atanacak ve genel ile tematik alanlarda destek sağlayacak mentörler tarafından takip edilecek.

Sivasagar ve Charaideo bölgelerinde sel nedeniyle 6 kişinin daha hayatını kaybettiği belirtilen açıklamada, ölü sayısının 47'ye yükseldiği ifade edildi.

ASDMA'nın son raporuna göre, 13 bölgede sellerden 721 bin kişi etkilendi, 24 bin kişi yardım kamplarına sığındı. Assam Eyaleti Başbakanı Himanta Biswa Sarma da yaptığı açıklamada halen 70 ila 80 kişiden haber alınamadığını belirterek, can kaybının yükselebileceğini kaydetti.

Güney Asya'da haziran-eylül aylarında etkili olan muson yağmurları, Hindistan ve Pakistan başta olmak üzere bölge ülkelerinde her yıl büyük çaplı doğal afetlere ve kazalara yol açıyor.

Yüksek miktarda DOA logolu içecek ambalajı biriktiren vatandaşlar, iadelerini Sayma ve Doğrulama Merkezleri'ne teslim ederek gerçekleştirebilecek.

Bu merkezler üzerinden gerçekleştirilecek bireysel toplu iadelerde teşvik bedeli DOA logolu ambalaj başına 50 kuruş olarak uygulanacak. DOA makineleriyle mevcut uygulama ise değişmeden sürecek, günlük 200 ambalaja kadar 1 lira teşvik bedeliyle depozito iade makinelerine bireysel iade yapılmaya devam edilebilecek.

Vatandaşlar, kendilerine en yakın Sayma ve Doğrulama Hattı'na ilişkin güncel bilgilere DOA Mobil Uygulaması ve DOA Çağrı Merkezi üzerinden ulaşabilecek.

Artan iade hacmine yanıt vermek amacıyla hayata geçirilen uygulamayla, yüksek hacimli iadelerin daha etkin yönetilmesine katkı sağlanması amaçlanıyor.

Açıklamada görüşlerine yer verilen TÜÇA Başkanı Nurullah Öztürk, yeni uygulamaya ilişkin şu değerlendirmede bulundu:

"Ulusal entegrasyon sürecinde vatandaşlarımızın gösterdiği yoğun ilgi doğrultusunda iade altyapımızı güçlendirmeye devam ediyoruz. Sayma ve Doğrulama Merkezleri'ni bireysel toplu iadeler için devreye alarak vatandaşlarımıza yeni bir iade kanalı sunarken, yüksek hacimli iadelerin daha etkin ve verimli şekilde yönetilmesini de sağlıyoruz. Sahadan aldığımız geri bildirimler doğrultusunda sistemimizi geliştirmeyi ve iade altyapımızı ülke genelinde güçlendirmeyi sürdüreceğiz."

Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Sistemi ile bu döngüyü tersine çevirmeyi amaçladıklarını vurgulayan Öztürk, "Üreticiden tüketiciye, iade noktalarından geri dönüşüm tesislerine kadar tüm süreci dijital olarak takip ediyoruz. Böylece yüksek kaliteli ikincil ham maddeleri yeniden üretime kazandırıyoruz." şeklinde konuştu.

Öztürk, ulusal entegrasyon sürecinin planlandığı şekilde devam ettiğine dikkati çekerek, "Sistemin tam kapasiteye ulaşmasıyla içecek ambalajı ham maddesi ithalatında yüzde 35-40 azalma öngörüyoruz. Bugün itibarıyla 482 yetkilendirilmiş içecek üreticisi sisteme dahil oldu. Sistemde kayıtlı ambalajlı içecek sayısı 3 bin 673'e ulaştı. İlk 10 günlük süreçte yaklaşık 20 milyon ambalaj vatandaşlarımız tarafından sisteme iade edildi. Mobil uygulamaya kayıtlı kullanıcı sayısı ise 2 milyonun üzerine çıktı." bilgisini verdi.

Vatandaşların uygun DOA logolu ambalajları depozito iade makineleri veya manuel iade noktalarına teslim ederek her ambalaj için 1 lira teşvik bedeli alabildiğini anımsatan Öztürk, sistemin yaygınlaştırılması çalışmalarının sürdüğünü, entegrasyon sürecine yaklaşık 2 bin 500 depozito iade makinesiyle başladıklarını belirtti.

Öztürk, "Sistemin olgunlaşmasıyla birlikte ülke genelinde 20 bin depozito iade makinesi kurulmasını hedefliyoruz. Bunun yanında manuel iade noktaları da hızla yaygınlaşacak, 2026 yılı sonunda en az 10 bin, 2027 yılı sonunda ise yaklaşık 30 bin manuel iade noktasına ulaşmayı planlıyoruz." dedi.

Marketler, bakkallar ve büfelerin de yıl sonuna kadar kademeli olarak sisteme entegre edileceğini bildiren Öztürk, otel, restoran ve kafelerin de Depozito Bilgi Yönetim Sistemi kayıtlarını tamamlayarak sisteme dahil olacağını kaydetti.

"Devlet burada sistemi düzenleyen ve denetleyen otorite konumunda"

DOA Sistemi'nin finansman modeline ilişkin de bilgi veren Öztürk, sistemin kamu bütçesinden finanse edilmediğini söyledi.

Öztürk, "Finansman, genişletilmiş üretici sorumluluğu modeli kapsamında piyasaya ambalajlı ürün süren firmaların ödediği depozito katılım bedelleriyle sağlanıyor. Devlet burada sistemi finanse eden değil, düzenleyen ve denetleyen otorite konumunda bulunuyor." değerlendirmesinde bulundu.

DOA Sistemi'nin aynı zamanda yeni bir teknoloji ve hizmet ekosistemi oluşturduğunu vurgulayan Öztürk, şunları kaydetti:

"Bugün sahada aktif çalışan 6 yerli depozito iade makinesi üreticimiz bulunuyor. Ayrıca, iki yabancı üreticinin de tescil süreci devam ediyor. Saha operasyonlarında ise 21 yetkilendirilmiş operatör görev yapıyor. Başvuruların tamamlanmasıyla bu sayının yaklaşık 35'e ulaşmasını bekliyoruz. Rekabete açık yapımız sayesinde hem yerli teknoloji yatırımlarını hem de yeni istihdam alanlarını destekliyoruz."

37 bin ton sera gazı emisyonunun azaltılması hedefleniyor

DOA Sistemi'nin çevresel faydalarının yanı sıra sanayinin rekabet gücünü de artıracağını ifade eden Öztürk, Avrupa Birliği'nin Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü kapsamında geri dönüştürülmüş ham madde kullanımının zorunlu hale geleceğini anımsattı.

Öztürk, "DOA Sistemi ile elde edeceğimiz yüksek kaliteli ve izlenebilir geri dönüştürülmüş ham maddeler, Türk sanayisinin bu düzenlemelere uyumunu kolaylaştıracak ve ihracatçılarımıza önemli bir rekabet avantajı sağlayacak." ifadesini kullandı.

Sistemin tam kapasiteye ulaşmasıyla yaklaşık 37 bin ton sera gazı emisyonunun azaltılmasının, 1,3 milyar kilovatsaat enerji tasarrufu sağlanmasının ve 3,6 milyon varil petrol kullanımının önlenmesinin hedeflendiğini vurgulayan Öztürk, DOA Sistemi'nin Türkiye'nin döngüsel ekonomi ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerine önemli katkılar sunacağını aktardı.

- Sistem sayesinde cari açığa yıllık en az 600 milyon dolar katkı sağlanması hedefleniyor

Öte yandan, geri kazanılan her 20 içecek ambalajının yaklaşık 1 dolar tutarında ithal ham madde ihtiyacını ortadan kaldıracağı hesaplanırken, sistem sayesinde cari açığa yıllık en az 600 milyon dolar doğrudan katkı sağlanması hedefleniyor.

Elde edilecek yüksek kaliteli geri dönüştürülmüş PET, cam ve alüminyumun başta ambalaj sanayi olmak üzere birçok sektör için güvenilir ikincil ham madde kaynağı oluşturması ve sanayinin dışa bağımlılığını azaltması bekleniyor.

Zorunlu uygulama süreci kapsamında otel, restoran ve kafe işletmelerinin Depozito Bilgi Yönetim Sistemi (DBYS) üzerinden kayıt işlemlerini tamamlayarak birlikte çalışacakları yetkilendirilmiş saha operatörlerini belirlemeleri gerekiyor.

Ulusal entegrasyon sürecinin planlandığı şekilde ilerleyebilmesi için bu sürecin ekim ayı sonuna kadar tamamlanması gerekiyor.

Belirlenen süre sonunda yükümlülüklerini yerine getirmeyen işletmeler hakkında ise ilgili mevzuat kapsamında gerekli idari işlemler uygulanacak.

Kayıtlarını tamamlayan işletmelerde biriktirilen DOA logolu ambalajlar, yetkilendirilmiş operatörler tarafından düzenli olarak teslim alınarak geri dönüşüm zincirine dahil ediliyor.

Bu kapsamda sisteme kazandırılan her DOA logolu ambalaj için işletmelere 20 kuruş teşvik bedeli ödenirken toplama, taşıma ve doğrulama süreçlerinin tamamı dijital altyapı üzerinden güvenli ve izlenebilir şekilde yürütülüyor.

"Türkiye'nin döngüsel ekonomi yolculuğunu daha ileri bir seviyeye taşıyacağız"

Açıklamada görüşlerine yer verilen Türkiye Çevre Ajansı Başkanı Nurullah Öztürk, 1 Temmuz itibarıyla 81 ilde başlatılan ulusal entegrasyon sürecinin sistemin tüm paydaşlarla birlikte geliştirileceğini belirtti.

Geri kazanılması hedeflenen DOA logolu plastik, alüminyum ve cam içecek ambalajlarının yaklaşık yüzde 65'inin bu işletmelerde tüketildiğine dikkati çeken Öztürk, şunları kaydetti:

"Vatandaşlarımızın ilk günden itibaren gösterdiği ilgi, bu dönüşüme duyulan güveni ortaya koydu. Şimdi aynı kararlılığı otel, restoran ve kafe işletmelerimizden de bekliyoruz çünkü geri kazanmayı hedeflediğimiz içecek ambalajlarının önemli bir bölümü bu işletmelerimizde oluşuyor. Bu nedenle otel, restoran ve kafe işletmelerimizi Depozito Bilgi Yönetim Sistemi üzerinden kayıtlarını ve birlikte çalışacakları yetkilendirilmiş operatör seçimlerini vakit kaybetmeden tamamlamaya davet ediyoruz. Vatandaşlarımızın güçlü desteği, işletmelerimizin sahiplenmesi ve tüm paydaşlarımızın işbirliğiyle bu dönüşümü hep birlikte büyütecek, Türkiye'nin döngüsel ekonomi yolculuğunu daha ileri bir seviyeye taşıyacağız çünkü biliyoruz ki çevremizi koruyan her adım, geleceğimize yapılan en değerli yatırımdır."

Yılda 25 milyar ambalaj hedefi

DOA Sistemi ile Türkiye'de her yıl piyasaya sürülen yaklaşık 25 milyar içecek ambalajının geri kazanılması hedeflenirken ekonomiye yıllık 30 milyar lira katkı sağlanacak.

Öte yandan, ilk aşamada geri kazanım oranının yüzde 50 seviyesine çıkarılması, sistemin olgunlaşmasıyla da yüzde 80'e ulaşılması amaçlanıyor.

"Su Verimliliği Seferberliği, su kaynaklarımızın korunması adına başlatılan güçlü bir dönüşüm hareketinin ilk adımı. Bu kapsamda hayata geçirilen Su Verimliliği Bilgi Sistemi ve Belgelendirme Süreci'nin, suyun her damlasını koruyan yaklaşımı her alanda daha da güçlendireceğine inanıyorum. Suyun bereketini koruyan bu anlamlı çalışmanın, sürdürülebilir bir geleceğin inşasına katkı sunmasını temenni ediyorum."

Bu yıl 8'incisi düzenlenen Londra İklim Eylemi Haftası'nın temellerini atan ve sekretaryasına ev sahipliği yapan iklim düşünce kuruluşu E3G'nin Kurucu Direktörü ve Üst Yöneticisi (CEO) Nick Mabey, Antalya'da yapılacak Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) ve iklim değişikliğiyle küresel mücadeleye ilişkin AA muhabirine değerlendirmelerde bulundu.

Londra İklim Eylemi Haftası'nda bu yıl iki temel odak noktası bulunduğunu dile getiren Mabey, ilkinin jeopolitik gerilimlere rağmen uluslararası işbirliğinin nasıl geliştiğini ve büyüdüğünü göstermek olduğunu söyledi.

Mabey, bunun için BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in yanı sıra daha önceki COP başkanları ve birçok uluslararası kuruluştan temsilci ve 25 ülkeden liderler ile bakanları bir araya getirdiklerini, hafta boyunca uluslararası işbirliğini güçlendirmeye odaklanılacağını anlattı.

İkinci önemli konunun ise İngiltere ve Avrupa'nın iklim eylemi kapsamında dönüşümü yönlendirme kapasitesine ilişkin güven inşa etmek olduğunu kaydeden Mabey, bu yıl temiz enerji teknolojileri ve yapay zeka konusunda önemli değerler yaratılabileceğini göstermeye çalışacaklarını aktardı.

Sıfır atık, Londra İklim Eylemi Haftası'nda bu yıl ilk kez özel odak noktası

Mabey, Londra İklim Eylemi Haftası'na Türkiye'den de geniş katılım beklediklerini belirterek, "Türkiye'den COP31 Başkanı (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum), COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu'nun (Samed Ağırbaş) katılımını bekliyoruz." dedi.

Türkiye’nin Londra İklim Eylemi Haftası'nın açılışında COP31 için oluşturduğu eylem gündemi ve çerçevesini sunmasını sabırsızlıkla beklediklerini söyleyen Mabey, şöyle devam etti:

"COP31 ve Londra İklim Eylemi Haftası arasında köprü oluşturan konulardan biri sıfır atık gündemi. Bu konu Türkiye’nin gündeminde çok güçlü şekilde yer alıyor. Londra İklim Eylemi Haftası'nda gıda güvenliği ve gıda atıklarına ilişkin çok sayıda etkinlik içeren büyük bir sıfır atık merkezi kuruyoruz ve bunun Türkiye için çok önemli olduğunu biliyorum. Sıfır atık, Londra İklim Eylemi Haftası'nda bu yıl ilk kez özel odak noktası olarak ele alınıyor. Her zaman çok güçlü bir döngüsel ekonomi ve geri dönüşüm odağımız vardı ama bu yıl ilk kez hepsini büyük bir hub altında topluyoruz. Tesadüftür ki bu merkezi İngiltere’de çalışan bazı Türkler yürütüyor. Bu konuda Londra ve Türkiye arasında güçlü bir bağlantı var. Sıfır atık konusunu daha yüksek profile taşımak için büyük heyecan var, çünkü dönüşüm açısından, özellikle tarım sektöründe inanılmaz derecede önemli. Döngüsellik düzenlemeleri ve yeniden kullanım tasarımı politikaları Avrupa Birliği'nde de daha merkezi hale geliyor. Önümüzdeki 15 yılda bu gündemin çok daha üst sıralara çıkacağını düşünüyorum."

Mabey, Türkiye'nin COP31 eylem gündemi için açıkladığı elektrifikasyonun da haftanın ana konularından biri olacağını ifade etti.

"Ekonomik liderlik için ABD'ye bağımlı değiliz"

Orta Doğu'daki savaş, yakıt ve gübre tedarikindeki sorunlar dikkate alındığında, dünyanın iklim eylemini hızlandırması açısından önemli bir dönemde olduğunu vurgulayan Mabey, Londra İklim Eylemi Haftası'nın iklim değişikliğiyle mücadele kararlarının uygulanması için platform oluşturduğunu anlattı.

Mabey, öte yandan Avrupa ve Atlantik'te özellikle İngilizce konuşulan ülkelerde ABD Başkanı Donald Trump'ın söylemlerinin etkisiyle iklim eylemine yönelik güven eksikliği oluştuğunu dile getirdi.

Almanya'da ise Çin'le rekabet etme kapasitesine ilişkin güven eksikliği olduğunu ifade eden Mabey, buna rağmen temiz enerji dönüşümü ve yeni teknolojilere geçişin iş dünyasının yatırım odağı olmaya devam ettiğini kaydetti.

Trump yönetiminin iklim değişikliğiyle mücadeleden çekildiğini anımsatan Mabey, "30 yıldır iklim görüşmelerini takip ediyorum, bunların yarısında ABD masada yoktu. Avrupa bu alanda liderlik etmeye ve ilerlemeye alışık ama artık Güney Afrika, Brezilya, Çin gibi daha önce liderlik rolüne alışık olmayan aktörlerle çalışması gerekiyor. Bu çok kutuplu dünyanın bir parçası. ABD küresel temiz ekonominin sadece yüzde 12’sini oluşturuyor, geri kalan yüzde 88 iklim değişikliğiyle mücadele sürecine bağlı. ABD'nin sonunda karbonsuzlaşması gerekiyor. Ekonomik liderlik için ABD'ye bağımlı değiliz ama ABD’nin yarısında zaten net sıfır emisyona ulaşma hedefi var." diye konuştu.

Mabey, bazı diğer fosil yakıt üretici ülkelerin de artık bunu nasıl azaltacaklarını ve ekonomik faydaları nasıl değiştireceklerini tartıştığını, nihai petrol ve gaz üretiminin en uygun fiyatlı üretime sahip olduğu için Suudi Arabistan ve Katar'da yoğunlaşmasının beklendiğini ifade etti.

Diğer ülkelerin gelecek 10-15 yılda kademeli olarak fosil yakıtlardan çıkmak zorunda kalacağını düşündüğünü söyleyen Mabey, "Bence artık mesele hedefler değil, zamanlama ve kazanan-kaybeden meselesi. 'Bu dönüşümü yapmalı mıyız?' tartışması yok, 'Ne zaman ve kim kazanacak?' tartışması var." değerlendirmesinde bulundu.

Antalya'da COP31'den beklentiler

Bu yıl Türkiye'nin dönem başkanı ve ev sahibi olduğu COP31 zirvesi kararlarına ilişkin beklentilerini de paylaşan Mabey, siyasi düzeyde temiz elektrifikasyon ve enerji güvenliği konusunda güçlü bir ilerleme sağlanmasının çok önemli olduğunu belirtti.

Mabey, iklim değişikliğiyle mücadeleye uyum alanında da gelişme sağlanması gerektiğini dile getirerek, "Pasifik ve iklim değişikliğinin etkilerine karşı kırılgan durumda olan diğer ülkelerin finansmana erişim konusunda beklentileri var. Üçüncüsü de tüm ülkelerin COP öncesinde ulusal katkı beyanlarını sunması ve bir sonraki aşamayı destekleyecek mekanizmaların güçlendirilmesini görmek önemli olacak. İklim değişikliğiyle mücadele sadece emisyonların azaltılması değil, tüm ekonomiyi yeniden tasarlamaktır." şeklinde konuştu.

Mabey, COP31'in ev sahibi ve dönem başkanı Türkiye ile müzakere başkanı Avustralya'nın da bu yıl üstlendikleri rol kapsamında ulusal iklim politikalarında ne yaptıklarının yakından izleneceğini sözlerine ekledi.

İklim değişikliğinin etkileriyle artan sıcaklıklar, uzayan kurak dönemler ve kuvvetli rüzgarların orman yangını riskini artırdığına dikkati çeken Yumaklı, hazırlıkları her yıl daha güçlü, planlı ve teknolojik bir anlayışla sürdürdüklerini ifade etti.

Yumaklı, yangınları kontrol altına almada hava araçlarının en önemli çarpanlardan biri olduğunu vurgulayarak şunları kaydetti:

"Bugün orman yangınlarına karşı 28 uçak, 119 helikopter, 14 insansız hava aracıyla yeşil vatanımıza havadan kalkan oluyoruz. Bu gücümüzle de toplam 462 ton su atma kapasitesine sahibiz. Geçtiğimiz yıla göre hava aracı sayımızı 146'dan 161'e çıkardık. Hava araçlarımız, ülkemizin dört bir yanında, yangın riskinin yüksek olduğu bölgelerde görev başında."

Bu yıl ilave edilen 11 yeni konuşlanma noktası ile hava araçlarının yangınlara daha etkili ve daha hızlı müdahale etmesini hedeflediklerini vurgulayan Yumaklı, "Özellikle Batı Karadeniz'de oluşturulan yeni konuşlanma noktaları, bu bölgelerde hava araçlarımızın yangın sahasına ulaşma süresini önemli ölçüde kısaltacaktır." diye konuştu.

Çok hafif sınıf helikopterlerin de yangının ilk dakikalarında hızlı müdahale amacıyla daha etkin kullanılacağını belirten Yumaklı, kara gücünde de kapasite artışına gittiklerini bildirdi.

Yumaklı, yangınlara karşı kara gücünde de önemli artış yaptıklarına dikkati çekerek, "Arazöz sayımızı 1766'dan 1930'a, ilk müdahale aracı sayımızı 2 bin 742'den 2 bin 751'e, iş makinesi sayımızı ise 831'den 868'e yükselttik. Mevcut havuz ve göletlerimize ilave olarak 55 yeni havuz ve gölet daha inşa edeceğiz. Böylece yangınla mücadelede kullanılan havuz ve gölet sayımız 4 bin 852'ye ulaşacak." ifadelerini kullandı.

Yangınla mücadelede yeni bir sayfa: Yapay zeka desteği

Teknolojik altyapı çalışmalarına da değinen Yumaklı, şöyle devam etti:

"Türkiye, orman yangınlarıyla mücadelede, teknolojiyi en etkin kullanan ülkelerden biridir. İnsansız hava araçlarımız sayesinde, ormanlarımızı geniş alanlarda anlık olarak takip ediyoruz. Dumanı daha erken görüyor, yangın riskini daha hızlı değerlendiriyor, ekiplerimizi sahaya çok daha etkin şekilde yönlendiriyoruz. Bugün artık orman yangınlarıyla mücadelede, sadece gözle değil yapay zekayla, anlık veriyle, karar destek sistemleriyle ve güçlü koordinasyonla hareket ediyoruz. 2026 yılında yapay zeka destekli yangın risk haritalarımızı kullanıma aldık. Bu haritalar, sıcaklık, rüzgar, nem, topoğrafya, yanıcı madde tipi ve kuraklık gibi birçok parametreyi birlikte değerlendiriyor. Yangın riskini 7 gün önceden tahminleyebilecek şekilde çalışan sistem sayesinde, yangın çıkma ihtimali yüksek alanlarda önleyici tedbirleri artırıyoruz. Yani artık yalnızca yangına müdahale etmiyoruz yangın riskini önceden okuyor, sahadaki hazırlığımızı buna göre planlıyoruz. Bu, yangınla mücadelede yeni bir sayfa demektir."

Yumaklı, mücadele organizasyonunda görev alan personel sayısını bu yıl 3 bin kişi artırarak 28 bine çıkardıklarını, 138 bini aşkın gönüllüyle de koordineli çalıştıklarını kaydetti.

Vatandaşlara da duyarlılık çağrısında bulunan Yumaklı, sözlerini şöyle tamamladı:

“Geçen yıl yangınların yüzde 91'i insan kaynaklı çıkmıştır. Bir ihmal, bir dikkatsizlik, bir anlık tedbirsizlik yılların emeğini, binlerce canlının yaşam alanını ve milletimizin ortak değerini tehdit edebilir. Bu nedenle vatandaşlarımızın hassasiyeti, sahadaki mücadelemiz kadar önemlidir. Lütfen ormanlarımızda ateş yakmayalım, izmarit atmayalım. Anız yakmayalım, riskli davranışlardan uzak duralım. Şüpheli bir duman gördüğümüzde vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi'ne bildirelim. Unutmayalım, yangını söndürmenin en etkili yolu, yangının çıkmasına engel olmaktır.”

Yumaklı İzmir'de kiraz hasadına katıldı

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, "2026 yılı desteklerimizi gübre ve mazottaki artışa göre tekrar hasat faaliyetlerinin bitimini takiben hesaplayacağız ve yeniden güncelleyeceğiz." dedi.

İzmir'in Kemalpaşa ilçesinde düzenlenen kiraz hasadı etkinliğine katılan Bakan Yumaklı, bahçede işçilerle kiraz topladı, ürünün verimi ve kalitesine ilişkin çiftçilerden bilgi aldı.

Yumaklı, daha sonra gazetecilere yaptığı açıklamada, "Bugün Ege'nin incisi İzmir'deyiz. Kuzey Yarımküre'nin ilk kiraz hasadı buradan başlıyor. Biz bugün arkadaşlarımızla belki sonuna geldik." diye konuştu.

Bu yıl yağışların bol olduğunu ve bunun sulama açısından kolaylık sağlandığını dile getiren Yumaklı, hava sıcaklıklarının hızla artmasıyla hasat sürecinin de hızlanacağını ifade etti.

Kemalpaşa'nın kiraz üretimi açısından önemli bir merkez olduğunu belirten Yumaklı, İzmir'in Türkiye'deki toplam kiraz üretiminin yüzde 23'ünü yaptığını ve yaklaşık 4 bin ailenin geçimini bu üründen sağladığını söyledi.

Bakanlığın teknik yönlendirmelerine ve üretim kurallarına riayet eden üreticilerle çalışmaya devam ettiklerini dile getiren Yumaklı, kentte üretilen kirazlar dünyanın dört bir yanına ihraç edilerek ekonomiye önemli katkı sağlandığını belirtti.

İbrahim Yumaklı, geçen yıl yaşanan zirai don nedeniyle üretimin azaldığını anımsatarak şunları söyledi:

“Geçen yıl 775 bin dekar alandan maalesef sadece 213 bin ton ürün almıştık. Hatırlarsanız zirai don sebebiyle kiraz neredeyse yoktu ülkede. Bu sene hamdolsun böyle bir şey yaşamamış olduk. O zirai don sebebiyle de etkilenen üreticilerimize İzmir için söylüyorum 2 milyar liralık bir destekte bulunduk. Onların da sürdürülebilir bir şekilde faaliyetlerine devam etmesini sağlamış olduk.”

Yumaklı, tarımsal desteklemeleri belirlerken belli öngörülerde bulunduklarını ancak yaşanan gelişmelerin maliyetleri artırdığını belirterek şöyle konuştu:

“Biz 2026 yılı desteklerimizi gübre ve mazottaki artışa göre tekrar hasat faaliyetlerinin bitimini takiben hesaplayacağız ve yeniden güncelleyeceğiz. Dolayısıyla geçtiğimiz yıl zirai don hadisesi vardı. Bu yıl da bu maalesef içinde bulunduğumuz coğrafyadaki çatışmalar, savaşlar bizlerin öngöremeyeceği bir maliyet getirmiş oldu. Ama her zaman olduğu gibi şunu söylüyoruz, biz üreticimizin yanındayız. Her türlü problemi imkanların elverdiği ölçüde ve hatta zaman zaman da imkanlarımızı zorlayarak karşılamış olacağız inşallah.”

Hasat yapılan 5 dekar alandaki bahçenin sahibi Mehmet Akdemir'in Tarım ve Orman Gençlik Konseyi üyesi olduğunu söyleyen Yumaklı, konseyde 42 genç üretici bulunduğunu, bunu 81 ile yaymayı amaçladıklarını ifade etti.

Gençlerin ve kadın girişimcilerin tarımsal üretime ilgisinden memnuniyet duyduğunu dile getiren Yumaklı, bu kişilerin yüksek verim ve teknoloji odaklı çalışmalarıyla gıda arz güvenliğinin teminatı olduğunu kaydetti.

Programa, İzmir Valisi Süleyman Elban, AK Parti İzmir Milletvekili Yaşar Kırkpınar, AK Parti İzmir İl Başkanı Bilal Saygılı ve ilgililer katıldı.

Kuvvetli yağışla birlikte bölgede ulaşımda aksamalar, sel ve su baskını gibi olumsuzlukların yaşanabileceği bildirildi. Ayrıca eğimli arazilerde heyelan riski artarken, yüksek kesimlerde buzlanma, don ve tipi tehlikesine dikkat çekildi.

Yetkililer, özellikle yüksek kar örtüsüne sahip bölgelerde çığ riskinin bulunduğunu belirterek vatandaşların ve sürücülerin dikkatli ve tedbirli olmaları konusunda uyarıda bulundu.

Meteoroloji 13. Bölge Müdürlüğünden yapılan uyarılarda, 'Bölgemiz genelinde havanın çok bulutlu ve sağanak yağışlı, yüksek kesimlerin karla karışık yağmur ve kar yağışlı geçeceği, hava sıcaklıklarının mevsim normalleri civarında seyredeceği, rüzgarın güney ve batı yönlerden hafif, yer yer orta kuvvette eseceği tahmin edilmektedir.

DÖRT ŞEHİR TEHLİKE ALTINDA

Elazığ, Malatya, Tunceli ve Bingöl çevrelerinin yüksek kar örtüsüne sahip eğimli kesimlerinde çığ ve kar erimesi tehlikesi bulunduğundan meydana gelebilecek olumsuzluklara karşı dikkatli ve tedbirli olunması önem arz etmektedir' ifadelerine yer verildi.