Osmanlı’nın önemli denizcilerinden Cezayirli Gazi Hasan Paşa’nın Kasımpaşa’da yaptırdığı ve bir dönem Kaptan-ı Derya’nın komutanlık binası olarak kullanılan tarihi yapı, 120 yıldır Cezayirli Gazi Hasanpaşa İlkokulu olarak eğitim veriyor. Anadolu Ajansı’nın “Asırlık Mektepler” dosyasının bu bölümünde, binanın komutanlık merkezinden tekkeye, ordunun aşhanesinden okula uzanan geçmişi ele alındı. Okul müdürü Ramazan Oğuz Ercan, “Sizden neredeyse 250 yıl önce birilerinin burada olduğunu bilmek mükemmel bir duygu” dedi.
Cezayirli Gazi Hasan Paşa kimdir?
1710-1790 yılları arasında yaşayan Hasan Paşa, Osmanlı denizcilik tarihinin önemli isimlerinden biri. Gelibolu’da doğdu, genç yaşta denizcilikle tanıştı ve katıldığı savaşlardaki başarılarının ardından Osmanlı donanmasında yükselerek Kaptan-ı Deryalığa ulaştı. Kaptan-ı Deryalığı döneminde, donanmanın merkezlerinden Kasımpaşa’da kendi imkânlarıyla taş bir komutanlık binası yaptırdı. Bu yapı o dönem Kaptan-ı Derya’nın komuta merkezi olarak kullanıldı.
Bina ve çevresi eskiden nasıldı?
Yapının çevresi bugünkünden farklıydı. Binanın önünden dere geçiyor, çevresinde donanmanın ihtiyaçlarına hizmet eden alanlar bulunuyordu. Kayıkhane olarak kullanılan bölümün bugünkü Salhane Sokağı’na kadar uzandığı, Hasan Paşa’nın ikamet ettiği malikânenin ise sonraki yıllarda deniz askerî hastanesi olarak kullanıldığı biliniyor.
Bina hangi işlevleri üstlendi?
Hasan Paşa’nın ölümüne kadar komutanlık binası olarak kullanılan taş yapı, Kasımpaşa’nın geçirdiği dönüşümlerle farklı işlevler üstlendi. Osmanlı döneminde uzun süre tekke olarak kullanıldı, bir dönem de ordunun aşhanesi olarak hizmet verdi. Eğitimle buluşması 1906'da gerçekleşti.
Okul nasıl bir yol izledi?
Bina 1906'dan itibaren okul olarak kullanılmaya başlandı. Cumhuriyet’in ilanının ardından Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlanan okul, 5 yıllık ilkokul olarak eğitim verdi. 1997-1998 eğitim öğretim yılında zorunlu eğitimin 8 yıla çıkarılmasıyla ilköğretim okuluna dönüştürüldü, 2013-2014'te yeniden 4 yıllık ilkokul oldu. Adını binayı yaptıran Hasan Paşa’dan alan okulda bugün 16 derslik bulunuyor ve yaklaşık 700 öğrenci ikili eğitimle ders görüyor.
Okul müdürü ne dedi?
Ercan, iki yıldır okulda görev yaptığını belirterek okulun özellikle Kasımpaşa’nın yerlisi tarafından çok iyi korunan, çok sevilen bir okul olduğunu söyledi. Devraldıkları şekilde, üzerine bir şeyler katarak ilerletmeye çalıştıklarını ifade etti. Tarihî binada bulunmanın hissini “Tarif edilemez” diye anlatan Ercan, bu ruhun eğitime de yansıdığını, öğrenci ve öğretmenlerin de bu hissi yaşadığını, “Daha fazla saygı gösterme gereği duyuyorsunuz. Rahat olma şansınız yok, sonuçta bir tarih devraldınız” dedi.
