Colorado merkezli kuantum bilişim şirketi Infleqtion, Sqale adlı ticari platformunda 30 dolanık mantıksal kubiti aynı anda çalıştırmayı başardı ve bunu hata düzeltmeli mimari kullanarak yalnızca 80 fiziksel kubitle gerçekleştirdi. 24 Eylül'de duyurulan bu sonuç, nötr atom teknolojisi kullanan ticari bir kuantum sisteminde bugüne kadar kaydedilen en yüksek mantıksal kubit sayısı olarak sektörel kayıtlara geçti.
Mantıksal kubit nedir, fiziksel kubitten farkı ne?
Günümüzün kuantum bilgisayarları, ışık, iyon veya atom düzeyindeki parçacıkları hesaplama birimi olarak kullanan "fiziksel kubitler" üzerine kuruludur. Bu parçacıklar doğaları gereği son derece kırılgandır: ısı, elektromanyetik girişim ya da rastgele titreşimler gibi çevresel etkenler kubitleri hata yapmaya zorlar. Bir hesaplama başladıktan saniyeler içinde bozulma başlayabilir.
Mantıksal kubit ise bu soruna verilen yanıttır. Birden fazla fiziksel kubit, yazılım katmanındaki hata düzeltme kodları aracılığıyla bir arada kullanılarak tek bir "sağlam" hesaplama birimi oluşturulur. Böylece fiziksel gürültü izlenir, algılanır ve anında düzeltilir. Sonuç, hesaplamayı yeterince uzun süre ayakta tutabilecek, güvenilir bir kubittir.
30 mantıksal kubit neden önemli bir eşik?
Günümüzde milyonlarca fiziksel kubite sahip olduğu tahmin edilen kuantum sistemleri bile mantıksal kubit sayısı açısından oldukça sınırlı kalmaktadır; zira her mantıksal kubiti oluşturmak çok sayıda fiziksel kubit gerektirir ve bu oranı verimli tutmak başlı başına bir mühendislik sorunudur. Infleqtion'ın 80 fiziksel kubitle 30 mantıksal kubite ulaşması, fiziksel-mantıksal kubit oranını yaklaşık 2,7'ye indirdiği anlamına gelir. Sektördeki genel eğilime göre bu son derece verimli bir sonuçtur.
Şirket ayrıca çevresel gürültüye karşı yaklaşık 1.000 kat daha güçlü bir sinyal/gürültü oranı elde ettiğini açıkladı. Bu oran, hata düzeltmeli kuantum hesaplamanın "eşik değeri" olarak kabul edilen performans bandının belirgin biçimde üzerindedir.
Infleqtion'ın Sqale platformu ne?
Sqale, Infleqtion'ın nötr atom teknolojisini kullanan ticari kuantum bilgisayar platformudur. Nötr atomlar; iyonlu sistemlerin aksine elektrik yükü taşımaz ve bu özellik onları elektromanyetik parazite karşı daha dirençli kılar. Atom dizileri lazer sistemleriyle hassas biçimde kontrol edilerek kubitleri oluşturur ve birbirlerine dolanık (entangled) hâle getirir. Sqale, müşterilere bulut erişimi aracılığıyla mantıksal kubit devreleri sunmaktadır; bu durum onu yalnızca araştırma değil, ticari kullanım açısından da önemli kılar.
Donanım ve yazılım birlikte nasıl tasarlandı?
Infleqtion bu başarıyı "ortak tasarım" (co-design) olarak adlandırdığı bir yaklaşımla elde etti: Donanım ve yazılım ayrı ayrı optimize edilmek yerine baştan birlikte geliştirildi. Süreçte yapay zeka destekli keşif algoritmalarından da yararlanıldı. Bu yöntem, temel bir mantıksal işlemi gerçekleştirmek için gereken fiziksel kapı (gate) sayısını yarıya indirdi; bu durum, hem hesaplama hızını artırır hem de olası hata kaynaklarını azaltır.
Superstaq yazılımı ne işe yarıyor?
Superstaq, Infleqtion'ın geliştirdiği yazılım platformudur ve Sqale donanımının diliyle "konuşur." Platform, kullanıcıların kuantum devrelerini optimize ederek sisteme aktarmasına olanak tanır. Sqale ile Superstaq'ın uyumlu çalışması, gürültüyü azaltmada ve kaynak kullanımını verimleştirmede belirleyici rol oynadı. Donanım-yazılım bütünleşik yapısı, şirketi rakiplerinden ayıran temel mimari farklılık olarak öne çıkıyor.
Infleqtion'ın yol haritasında sırada ne var?
Şirket, Eylül 2025'te açıkladığı yeni mimarisinde 2030 yılına kadar 1.000 mantıksal kubite ulaşmayı hedeflediğini duyurmuştu. CEO Matt Kinsella, 30 mantıksal kubitin "zor bir mühendislik hedefi" olduğunu ancak şirketin bu büyük hedefe giden yolda hızla ilerlediğini belirtiyor. Borsada INFQ koduyla işlem gören şirket, 2026 yılının ikinci çeyreğinde rekor gelir elde ettiğini de açıklamıştı.
Tıp ve biyomedikal uygulamalar
Sqale platformu, yalnızca teorik bir bilişim aracı değil; halihazırda gerçek dünya problemlerine uygulanıyor. Wellcome Leap'in "Quantum for Bio" programı kapsamında yürütülen araştırmada, biyobelirteç keşfi için kuantum sinir ağı modeli doğrudan donanım üzerinde test edildi. Bu yaklaşım daha önce 12 mantıksal kubitte gösterilmişti; yeni elde edilen 30 mantıksal kubit kapasitesi, aynı modelin çok daha karmaşık hesaplama gerektiren versiyonlarının çalıştırılabilmesi anlamına geliyor. Biyobelirteçler, çeşitli hastalıkların erken teşhisinde kritik rol oynayan moleküler göstergelerdir.
Kuantum bilişim sektöründe rekabet nasıl şekilleniyor?
Mantıksal kubit yarışı, son iki yılda belirgin biçimde hızlandı. Google, IBM ve Microsoft gibi teknoloji devleri, farklı fiziksel platformlarda (süperiletken, fotonik, topolojik) rekor kubit sayıları açıklarken; QuEra, Atom Computing ve Infleqtion gibi şirketler nötr atom cephesinde öne çıkıyor. ABD Enerji Bakanlığı'nın bu alana yönelik büyük ölçekli fonlama programlarıyla devlet desteği de artmakta; bu durum endüstri genelindeki araştırma ve ticari uygulama süreçlerini hızlandırıyor.
