Trakya Üniversitesi’nden Prof. Dr. Galip Ekuklu ve Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi’nden Prof. Dr. Asiye Çiğdem Şimşek, elektronik sigaranın gençler arasında hızla yaygınlaştığına dikkat çekti. Uzmanlar, ürünün “zararsız” ya da “daha az zararlı” olduğu yönündeki algının nikotin bağımlılığı riskini artırdığını söyledi. Ekuklu, “Bir sosyalleşme aracı olarak görülüyor, ‘çok zararlı değilmiş’ gibi algılanıyor” dedi.
Elektronik sigara gençler arasında neden yaygınlaşıyor?
Ekuklu, elektronik sigaranın son yıllarda daha kolay ulaşılabilir hâle geldiğini, farklı renk ve aromalarla gençler için daha çekici sunulduğunu söyledi. Ürünün özellikle lise çağındaki gençler arasında “kendini ifade etme ve sosyalleşme biçimine” dönüştüğünü belirten Ekuklu, meyve gibi çeşitli aromaların bir satış stratejisi olduğunu ifade etti. Kolay ulaşılabilirliğin ve farklı bütçelere uygun olmasının kullanım yaşının düşmesinde etkili olduğunu, tütün ürünleri kullanım yaşının daha önce ortaokul çağına kadar indiğini, elektronik sigaranın da bu eğilime eklendiğini kaydetti. Bazı kapalı alanlarda diğer tütün ürünlerine getirilen kısıtlamalara rağmen elektronik sigaranın kullanılabilmesinin de yaygınlaşmaya zemin hazırladığını belirtti.
Zararsız mı?
Ekuklu, “İçerisinde nikotin olan her ürün, bir tütün ürünü kabul edilmeli. Bunun da bağımlılık riski var, en büyük risk de bu zaten” dedi. İçinde kimyasal madde bulunan bir ürünün zararsız olmasının mümkün olmadığını vurgulayan Ekuklu, uzun süreli kullanımda öksürük, nefes darlığı ve hırıltılı solunum gibi belirtilerin görülebildiğini söyledi. Şimşek ise ürünün içinde kimyasallar bulunduğunu belirterek “Gerçekten büyük tehlike” dedi.
Sosyal medyanın rolü ne?
Şimşek, aromalı elektronik sigaraların ve ısıtılmış tütün ürünlerinin özellikle gençlere yönelik yeni ürünler olarak öne çıktığını söyledi. Ürünlerin sosyal medyada “kokmuyor, aromalı, zararı az, daha sağlıklı” gibi söylemlerle gençlere sunulduğunu belirten Şimşek, “Sosyal medya aracılığıyla yeniden gençler zehirlenmeye başlandı” dedi.
Tütün diğer bağımlılıklarla nasıl ilişkili?
Şimşek, tütün kullanımının diğer bağımlılıklarla yakından bağlantılı olduğunu söyledi. Madde kullanıcılarının yüzde 97'sinde, alkol kullanıcılarının yüzde 80'inde sigara alışkanlığının da bulunduğunu belirten Şimşek, “Bütün bağımlılıkların ya teşvikçisi ya eşlikçisi maalesef tütün” dedi. Türkiye’de 2009'dan bu yana kapalı alanlarda sigara kullanımına yönelik önemli düzenlemelerin hayata geçirildiğini, tütünle mücadelede ilerleme sağlandığını ancak Kovid-19 salgını döneminde kullanımda yeniden artış yaşandığını da ifade etti.
Neler yapılmalı?
Ekuklu, elektronik sigaranın gençler açısından aksesuar ya da sosyalleşme aracı olarak görülmemesi gerektiğini, renk ve aromalarla çekici hâle getirilen ürünlere erişimin sınırlandırılmasının ve denetimlerin sürdürülmesinin önemli olduğunu söyledi. Şimşek, İngiltere’de bu yıl kabul edilen Tütün ve Elektronik Sigara Yasası’nın 1 Ocak 2009 ve sonrasında doğanlara tütün ürünü satışını yasakladığını hatırlatarak benzer önleyici uygulamaların yaygınlaştırılması gerektiğini belirtti. Gençlerin aidiyet duygusuyla, dışlanmamak için sigaraya başladığını söyleyen Şimşek, “Hayır” deme becerisinin okullarda ve ailede kazandırılması gerektiğini vurguladı.
