Savaş uçaklarının en büyük zaaflarından biri, çatışma anında ilk hedef olan uzun beton pistlere ve uçak gemilerine bağımlı olmaları. ABD'li savunma teknolojileri şirketi Shield AI'ın geliştirdiği X-BAT, bu bağımlılığı ortadan kaldırmayı hedefliyor. Pilotsuz ve dikey kalkış yapabilen savaş uçağı, özel bir fırlatma treyleri sayesinde otoyollardan, uzak üslerden ve hatta standart kargo gemilerinden görev yapabilecek. İlk seri üretim uçağın 2028'de üretim bandından inmesi planlanıyor.
X-BAT pist olmadan nasıl kalkıyor?
X-BAT, dikey kalkış ve iniş yapabilen bir savaş uçağı. Uçak, GE Aerospace'in ürettiği F110 motoruyla çalışıyor. Motorun egzozunu üç boyutlu olarak yönlendirebilen AVEN itki yönlendirme sistemi, uçağın dikey olarak dengede durarak pist olmadan kalkıp inmesini sağlıyor. Bu sistem, Temmuz 2026'da Ohio'da yapılan yer testlerinde başarıyla çalıştırıldı.
X-BAT pilot olmadan nasıl uçuyor?
Kokpitinde pilot bulunmayan uçak, Shield AI'ın geliştirdiği Hivemind adlı otonomi yazılımıyla kontrol ediliyor. Bu yazılım, GPS sinyallerinin karıştırıldığı ve uydu haberleşmesinin kesildiği yoğun elektronik harp koşullarında bile uçağın rotasını koruyarak görevini sürdürmesini sağlıyor.
X-BAT'ın teknik özellikleri neler?
X-BAT, 7,92 metre uzunluğunda ve 11,88 metre kanat açıklığına sahip. Uçak, 15 bin 240 metrenin (50 bin feet) üzerindeki irtifalara çıkabiliyor. X-BAT'ın 1.852 kilometrelik (1.000 deniz mili) bir muharebe yarıçapına ulaşması hedefleniyor. Bu değer, F-35A'nın yaklaşık 1.090 kilometrelik (590 deniz mili) muharebe yarıçapının oldukça üzerinde. Uçağın azami menzili ise 3.704 kilometre (2.000 deniz mili). Radar görünürlüğü düşük olacak şekilde tasarlanan X-BAT, gövde içinde yaklaşık 907 kilogramlık mühimmat taşıyabiliyor.
X-BAT ne zaman hizmete girecek?
Uçağın dikey uçuş testlerinin 2026 içinde yapılması planlanıyor. Washington eyaletinin Des Moines kentindeki tesiste seri üretim hazırlıklarının 2027 ortasında başlaması bekleniyor. İlk seri üretim uçağın 2028 başında üretim bandından inmesi ve aynı yazın ilk uçuşunu yapması öngörülüyor. X-BAT'ın 2029 sonuna kadar ABD Donanması'nda operasyonel değerlendirmeye alınması hedefleniyor.
Shield AI kaç X-BAT üretmeyi planlıyor?
Shield AI, 2030'ların başında yılda yaklaşık 150 X-BAT üretmeyi hedefliyor. Şirketin Seattle bölgesindeki genişlemesinin yaklaşık 4 bin kişilik istihdam yaratması bekleniyor.
X-BAT neden önemli?
Pist gerektirmeyen X-BAT, savaş uçaklarının tek bir büyük üsse bağlı kalmadan geniş bir alana dağılarak görev yapmasına imkân tanıyor. Karayolu treylerleri ve amfibi hücum gemileriyle taşınabilecek uçağın, özellikle Pasifik'teki olası çatışma bölgelerinde kullanılması planlanıyor. X-BAT, ABD ordusunun insansız ve otonom sistemlere yönelik dönüşümünün son örneklerinden biri. ABD Hava Kuvvetleri kısa süre önce ilk insansız savaş uçağı prototiplerini teslim almış, ABD Donanması da 30 insansız suüstü gemisi için sözleşme imzalamıştı.