Çinli çip üreticilerinin son yıllarda milyarlarca dolar harcayarak yüzlerce gelişmiş çip üretim makinesi satın aldığı ortaya çıktı. Washington merkezli Teknoloji ve Devlet Sanatları Merkezi'nin (CTS) eylül sonunda yayımladığı rapora göre Çin'deki fabrikaların elindeki daldırma tipi derin ultraviyole (DUV) litografi makinelerinin sayısı 2026 başı itibarıyla 343'e ulaştı. Rapor, ABD'de Çin'e yönelik çip kısıtlamalarının genişletilmesi çağrılarını güçlendirdi.
DUV litografi makinesi nedir?
Litografi makineleri, silikon plakalar üzerine çip devrelerini ışıkla çizen ve çip üretiminin en kritik aşamasını gerçekleştiren cihazlar. Daldırma tipi DUV makineleri, Çin'e satışı yasak olan en gelişmiş EUV makinelerinin bir alt seviyesinde yer alıyor. Ancak bu makineler, karmaşık üretim teknikleriyle oldukça gelişmiş çiplerin üretiminde de kullanılabiliyor.
Eski ABD'li yetkililer ne istiyor?
Çin'deki makine sayısındaki büyük artışın ardından eski ABD'li yetkililer, Washington ve müttefiklerine çağrıda bulunarak bu makinelerin Çin'e ihracatına yönelik tüm kanalların tamamen kapatılmasını talep etti.
Kongre'deki tasarılar neyi öngörüyor?
ABD Kongresi'nde görüşülen yeni yasa tasarıları, yalnızca Çin'e yeni makine satışını durdurmayı değil, Çinli fabrikalarda hâlihazırda çalışan makinelerin teknik servis ve bakımını da yasaklamayı öngörüyor. Bu düzenleme hayata geçerse Çinli üreticilerin, elindeki makineleri çalışır durumda tutabilmek için yerli bakım ve yedek parça ağlarına yönelmesi bekleniyor.
ASML nasıl etkilenecek?
DUV makinelerinin dünyadaki en büyük üreticisi olan Hollandalı ASML'nin satışlarında Çin önemli bir paya sahip. Getirilen kısıtlamalar ve olası tam yasak senaryoları, Avrupalı şirketi de endişelendiriyor.
Çin bu baskılara nasıl yanıt veriyor?
Sektör analistlerine göre Çinli fabrikalar, ellerindeki makineleri ve yedek parçaları en verimli şekilde kullanmaya çalışıyor. Çin ayrıca yerli litografi makinesi üretmek için devlete ait konsorsiyumları devreye soktu. Uzmanlar, ABD'nin kısıtlamalarının Çin'in yerli alternatifler geliştirme çabasını hızlandırdığına dikkat çekiyor. Son dönemde Çinli çip üreticisi CanSemi'nin halka arzına gelen rekor talep ve DeepSeek'in Huawei çipleri için yazılım araçlarını açık kaynak olarak yayımlaması da bu çabanın örnekleri arasında yer alıyor.
