Yeni Anayasa maddelerinde ret ve kabul edilenler -3

Mevcut Anayasa’da toplam 18 ayrı değişiklik teklifi kabul edilen yeni Anayasa maddelerinin, Türkiye’nin daha etkin ve dinamik bir yönetim sistemine sahip olmasının önünü açması bekleniyor.

Yeni Anayasa maddelerinde ret ve kabul edilenler -3

Muhammed Şimşek / ANALİZ HABER

Türkiye’deki mevcut Anayasa 1982 darbe sürecinin bir ürünü…

Temelde Cumhurbaşkanlığı ve Başbakanlık gibi iki yönetim merci tayin eden bu anayasa (1982), yönetimde bugüne kadar hep çift başlılığa sebep oldu. Bu da ülkenin en basit konularda siyasi patinaj süreçlerine girerek zaman kaybetmesine yol açtı.

TBMM Anayasa Komisyonu’nda kabul edilen değişiklikler sayesinde Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu kaldırılırken yönetim sisteminin sağladığı yetkiler tek elde yani Cumhurbaşkanlığı makamında toplandı. Bu yeni durumda ülke yönetiminde Cumhurbaşkanı daha aktif ve dinamik bir rol üstlenecek. Bu da işlerin daha hızlı yürümesini sağlayacak. Böylece artık zaman kaybetmeye tahammülü olmayan Türkiye’nin önünde yeni bir sayfa açılmış olacak.

Şimdi gelin yazı dizimini üçüncü bölümde yoğun çalışmalar sonucunda komisyonda kabul edilen diğer değişiklik maddelerine de bir göz atalım.

CUMHURBAŞKANI’NIN ATAMA YETKİLERİ

Cumhurbaşkanı, cumhurbaşkanı yardımcıları ile bakanları atayacak ve görevlerine son verecek. Aynı durum üst düzey kamu yöneticilerini de kapsayacak ve Cumhurbaşkanı bu atamalara ilişkin usul ve esasları kararnameyle ile düzenleyecek.

Türkiye Cumhuriyeti’nin temsilcilerini yabancı devletlere gönderecek, Türkiye Cumhuriyeti’ne gönderilecek olan yabancı devlet temsilcilerini kabul edecek. Milletlerarası antlaşmaları hem onaylayacak hem de yayımlayacak.

Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunları gerekli gördüğü takdirde Cumhurbaşkanı halkoyuna sunacak. Milli güvenlik politikalarını belirleyecek ve gerekli tedbirleri alacak.
Sürekli hastalık, sakatlık ve kocama sebebiyle kişilerin cezalarını hafifletecek veya kaldıracak.

Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilecek. Kararnamelerle, yürütmenin ihtiyacını karşılaması sağlanacak; temel hak ve hürriyetler ile siyasi hak ve hürriyetler düzenleme alanı dışında bırakılacak. Fakat kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamayacak.

Kanunlarda, kararname konusu ile aynı konuda farklı hüküm bulunması halinde kanun uygulanacak. TBMM’nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz kalacak.

Kanunların uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla Cumhurbaşkanı, yönetmelikler çıkarabilecek. Kararnameler ve yönetmelikler, yayımdan sonraki bir tarih belirlenmemişse, Resmi Gazete’de yayımlandıkları gün yürürlüğe girecek.

Cumhurbaşkanı ayrıca Anayasada ve kanunlarda verilen seçme ve atama görevleri ile diğer görevleri yerine getirecek ve yetkileri kullanacak.

CUMHURBAŞKANI HAKKINDA SORUŞTURMA AÇILABİLECEK

Komisyonda kabul edilen bir diğer madde ise teklifin “Cumhurbaşkanı’nın cezai sorumluluğunu” düzenleyen 10. maddesi oldu. Buna göre, Cumhurbaşkanı hakkında, bir suç işlediği iddiasıyla TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun vereceği önergeyle soruşturma açılması istenebilecek. Meclis, önergeyi en geç bir ay içinde görüşecek ve üye tamsayısının beşte üçünün gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verebilecek.

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, seçim kararı alamayacak.

Yüce Divan’da seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilen Cumhurbaşkanı’nın görevi sona erecek. Cumhurbaşkanı’nın görevde bulunduğu sürede işlediği iddia edilen suçlar için görevi bittikten sonra da bu madde hükmü uygulanacak.

MECLİS’İN DENETİM YETKİLERİ

Teklif metninde yer alan anayasa değişikliği maddelerine göre Meclis’in denetim yetkileri şu şekilde düzenleniyor:
“Türkiye Büyük Millet Meclisi belli bir konuda Meclis araştırması ve genel görüşme yapabilir; milletvekilleri yazılı soru sorabilir. Meclis araştırması, belli bir konuda bilgi edinilmek için yapılan incelemeden ibarettir. Genel görüşme, toplumu ilgilendiren belli bir konunun Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’nda görüşülmesidir. Genel görüşme ve Meclis araştırmasına yürütme adına herhangi bir temsilci katılama. Yazılı soru; yazılı olarak gen geç on beş gün içerisinde cevaplanmak üzere milletvekillerinin, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yazılı olarak soru sormalarından ibarettir. Meclis araştırması, genel görüşme ve yazılı soru önergelerinin verilme şekli, içeriği ve kapsamı ile araştırma usulleri Meclis İçtüzüğü ile düzenlenir.”

TOPLAMDA 18 MADDE KABUL EDİLDİ

10 günlük komisyon toplantılarında maddelerin geneli üzerinde 100 saati aşkın mesai yapıldı. 500 milletvekilinin görüş beyan ettiği komisyon çalışmalarında kabul edilen tekliflerle anayasa maddeleri genel olarak şu şekilde düzenlendi:

• Teklifin kabulüyle vatandaşlar yüz bin kişinin imzasıyla cumhurbaşkanı adayı gösterebilecek.

• Cumhurbaşkanı, yardımcılarını ve bakanları kendi belirleyecek. Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar için milletvekili olma şartı aranacak.

• Cumhurbaşkanı tarafından bakan olarak atanan milletvekilinin milletvekilliği düşecek.

• Cumhurbaşkanı yardımcıları Milli Güvenlik Kurulu’nun doğal üyesi olacak.

• Cumhurbaşkanı kararname ile bakanlıklar ve teşkilatların kurulmasına ve kapatılmasına karar verebilecek.

• Üst kademe kamu görevlilerini atama yetkisi Cumhurbaşkanı’nda olacak.

• Düzenleme ile Cumhurbaşkanı’na OHAL ilan etme yetkisi getirildi. Komisyonda değişiklik önergesiyle, Cumhurbaşkanı’nın OHAL döneminde kararname çıkarma yetkisi de genişletildi.

Düzenleme ile birlikte yürütme yetkisi Cumhurbaşkanlığı’na verilirken, genel seçimler ve cumhurbaşkanlığı seçimlerinin tarihi ise 3 Kasım 2019 olarak kararlaştırıldı.

 


“Küfür, hakaret, rencide edici ve büyük harfle yazılan yorumlar onaylanmayacaktır."

 
 
Gönder
Facebook'da Beğen