Yeni anayasa maddelerinde ret ve kabul edilenler -2

TBMM Anayasa Komisyon çalışmalarıyla değişiklik teklif eden anayasa maddeleri üzerinde 100 saati aşkın bir mesai yapıldı. Teklif edilen toplam 21 maddaden oluşan teklifin 18 maddesi kabul edildi.

Yeni anayasa maddelerinde ret ve kabul edilenler -2

Muhammed Şimşek / ANALİZ HABER 

Cumhurbaşkanını yürütmenin başı olarak tayin eden yönetim sisteminde önemli değişiklikler getiren teklif metininde TBMM’nin görev ve yetkileri yeniden tanımlandı.

TBMM’NİN GÖREV VE YETKİLERİ

Saatler süren tartışmalar ve önergelerin havada uçuştuğu komisyonda kabul edilen 6. Madde ise, TBMM’nin görev ve yetkilerini belirliyor. Buna göre meclisin kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak, bütçe ve kesin hesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek, para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek, milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak, TBMM üye tam sayısının beşte üç çoğunluğunun kararı ile genel ve özel af ilanına karar vermek, Anayasanın diğer maddelerinde öngörülen yetkileri kullanmak ve görevleri yerine getirmek ile yükümlü tutuluyor.

MADDE 6 - 2709 sayılı Kanunun 87 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“MADDE 87 - Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkileri, kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak; bütçe ve kesinhesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek; para basılmasına ve savaş ilânına karar vermek; milletlerarası andlaşmalann onaylanmasını uygun bulmak, Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tam sayısının beşte üç çoğunluğunun kararı ile genel ve özel af ilânına karar vermek ve Anayasanın diğer maddelerinde öngörülen yetkileri kullanmak ve görevleri yerine getirmektir.”

MECLİS ARAŞTIRMASI VE GENEL GÖRÜŞMELER

TBMM Anayasa Komisyonu’nda anayasa değişiklik teklifinin 7. maddesi de kabul edildi. Meclis araştırması ve genel görüşmelere ilişkin 7. maddede şu ifadeler yer alıyor:

MADDE 7 - 2709 sayılı Kanunun 98 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve kenar başlığı metinden çıkarılmıştır.

MADDE 98 - Türkiye Büyük Millet Meclisi beİIi bir konuda Meclis araştırması ve genel görüşme yapabilir; milletvekilleri yazılı soru sorabilir.

Meclis araştırması, belli bir konuda bilgi edinilmek için yapılan incelemeden ibarettir.

Genel görüşme, toplumu ilgilendiren belli bir konunun Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda görüşülmesidir.

Genel görüşme ve Meclis araştırmasına yürütme adına herhangi bir temsilci katılamaz.

Yazılı soru; yazılı olarak en geç onbeş gün içerisinde cevaplanmak üzere milletvekillerinin, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yazılı olarak soru sormalarından ibarettir.

Meclis araştırması, genel görüşme ve yazılı soru önergelerinin verilme şekli, içeriği ve kapsamı ile araştırma usûlleri Meclis İçtüzüğü ile düzenlenir.”

“DOĞUŞTAN TÜRK VATANDAŞI” İBARESİ KALDIRILDI

Teklifte yer alan “Cumhurbaşkanının adaylığı ve seçimini” düzenleyen 8. maddesi de kabul edildi.
AK Partili milletvekillerinin verdiği önergenin kabul edilmesiyle, cumhurbaşkanı seçilme şartları arasında bulunan “doğuştan Türk vatandaşı olanlar arasından” hükmü kaldırılarak yerine “Türk vatandaşları arasından” ibaresi konuldu. Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde ikinci oylama söz konusu olduğunda tek adayın geçerli oyların çoğunluğunu alamadığı durumlarda uygulamada ortaya çıkabilecek tereddütleri önlemek amacıyla, seçimin yenileneceğine ilişkin hüküm getiriliyor.

Böyle bir durumda TBMM seçimi değil sadece cumhurbaşkanı seçimi yenilenecek. Seçimlerin tamamlandıktan sonra ise, mevcut cumhurbaşkanının görev süresi, yeni seçilen görevi devralıncaya kadar devam edecek.

MADDE 8 - 2709 sayılı Kanunun 101 inci maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“A. Adaylık ve seçimi

MADDE 101 - Cumhurbaşkanı, kırk yaşını doldurmuş, yüksek öğrenim yapmış, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip, doğuştan Türk vatandaşı olanlar arasından, doğrudan halk tarafından seçilir.

Cumhurbaşkanının görev süresi beş yıldır. Bir kimse en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir.
Cumhurbaşkanlığına, siyasi parti gruplan, en son yapılan genel seçimlerde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde beşini almış olan siyasi partiler ile en az yüz bin seçmen aday gösterebilir.
Cumhurbaşkanı seçilen milletvekilinin Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği sona erer.
Genel oyla yapılacak seçimde, geçerli oyların salt çoğunluğunu alan aday Cumhurbaşkanı seçilir. İlk oylamada bu çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamayı izleyen ikinci pazar günü ikinci oylama yapılır. Bu oylamaya, ilk oylamada en çok oy almış iki aday katılır ve geçerli oyların çoğunluğunu alan aday Cumhurbaşkanı seçilir.
İkinci oylamaya katılmaya hak kazanan adaylardan birinin herhangi bir nedenle seçime katılmaması halinde; ikinci oylama, boşalan adaylığın birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilmesi suretiyle yapılır. İkinci oylamaya tek adayın kalması halinde, bu oylama referandum şeklinde yapılır. Aday, geçerli oyların salt çoğunluğunu aldığı takdirde Cumhurbaşkanı seçilir.
Seçimlerin tamamlanamaması halinde mevcut Cumhurbaşkanı yenisi seçilinceye kadar görevine devam eder.
Cumhurbaşkanlığı seçimlerine ilişkin diğer usûl ve esaslar kanunla düzenlenir.”

HSYK ÜYE SAYISI ARTTI

Buarada komisyonda Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK) üye sayısı 13’e çıkarıldı. AK Partinin anayasa değişikliğinde bu sayı 12 olarak öngörülüyordu. Ayrıca Adalet Bakanı ve müsteşarı da kurulun doğal üyesi olarak kabul edildi.

KARARNAME YETKİSİ

Teklifte yer alan Cumhurbaşkanı’nın kararname çıkarma yetkisini içeren 15. madde, Cumhurbaşkanının bakanları ataması ve cumhurbaşkanı yardımcılarını belirlemesiyle ilgili hükümler içeren 11. Maddeye ilave edildi.
Haliyle, TBMM Anayasa Komisyonunda 21 maddelik anayasa değişikliği teklifi, 19 maddeye düştü.

CUMHURBAŞKANININ GÖREV YETKİLERİ

TBMM Anayasa Komisyonunda kabul gören AK Partinin anayasa teklifinin 9. ve 10. Maddeleri “Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri” ile “cezai sorumluluğunu” düzenliyor.
Ancak 9. Madde bazı değişikliklerle kabul edildi. Önergeyle, Cumhurbaşkanının üst düzey kamu yöneticilerini atayacağı ve görevlerine son vereceği yönündeki bölüme; “bunların atanmalarına ilişkin usul ve esasları Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenleneceği” hükmü eklendi.

Teklifteki, “Cumhurbaşkanı Türk Silahlı Kuvvetlerinin Başkomutanlığını temsil edecek.” cümlenin başına “TBMM adına” ibaresi konuldu. Böylece Cumhurbaşkanı TBMM adına, Türk Silahlı Kuvvetlerinin kullanılmasına da karar verecek. Bu maddeye göre, Cumhurbaşkanı devletin başı olacak ve yürütme yetkisi Cumhurbaşkanında olacak. Cumhurbaşkanı, “devlet başkanı” sıfatıyla Türkiye Cumhuriyeti’ni ve Türk milletinin birliğini temsil edecek; anayasanın uygulanmasını, devlet organlarının düzenli ve uyumlu çalışmasını sağlayacak. Gerekli gördüğü takdirde, yasama yılının ilk günü TBMM’de açılış konuşmasını yapacak. Ülkenin iç ve dış siyaseti hakkında Meclise mesajlarıyla yön tayin edecek.

Dahası Cumhurbaşkanı, kanunları yayımlayacak ve kanunları tekrar görüşülmek üzere TBMM’ye geri gönderecek. Kanunların, TBMM İçtüzüğü’nün tümünün veya belirli hükümlerinin anayasaya şekil veya esas bakımından aykırı oldukları gerekçesi ile Anayasa Mahkemesinde iptal davası açabilecek.

Cumhurbaşkanı devletin başı olacak ve yürütme yetkisi Cumhurbaşkanında olacak. Cumhurbaşkanı, “devlet başkanı” sıfatıyla Türkiye Cumhuriyeti’ni ve Türk milletinin birliğini temsil edecek; anayasanın uygulanmasını, devlet organlarının düzenli ve uyumlu çalışmasını sağlayacak. 

Nasipse devamı yarın...


“Küfür, hakaret, rencide edici ve büyük harfle yazılan yorumlar onaylanmayacaktır."

 
 
Gönder
Facebook'da Beğen