Yeni Anayasa maddelerinde ret ve kabul edilenler -1

Anayasa Komisyon çalışmalarının 20 Aralık’ta başlamasından sonra 9. günde 21 maddaden oluşan teklifin 18 maddesi kabul edildi. Peki, mevcut anayasa’nın hangi maddelerinde ne tür değişiklikler yapıldı?

Yeni Anayasa maddelerinde ret ve kabul edilenler -1

Muhammed Şimşek / ANALİZ

Cumhurbaşkanlığı yönetim sistemine dair değiliklik teklifleri komisyondan 9 günlük bir mesainin ardından geçti. Teklifle yürütmenin başı Cumhurbaşkanı oluyor. Bununla birlikte Cumhurbaşkanı’na bakanları atama, kararname çıkarma, olağanüstü hal ilan etme yetkisi veriliyor.

Ekim ayında MHP’nin ılımlı tavrından sonra AK Parti’nin diğer siyasi partilerin de görüşünü alarak hazıladığı Anayasa değişikliği teklifi 10 Aralık’ta Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na sunulmuştu.

Partili Cumhurbaşkanlığını öngören Anayasa değişikliği teklifinde “Cumhurbaşkanı seçilen kişinin, varsa siyasi partisi ile ilişiği kesilir” hükmü yer alıyor. Cumhurbaşkanı’nı yürütmenin başı konumuna getiren teklifte yer alan maddeler ile Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu kaldırılacak.
5 ve 14. maddelerin değişiklik metininden çıkarılması ve 15. maddenin 11. maddeye eklenmesiyle teklifte yer alan madde sayısı 18’e düştü.

İLK OLARAK 1. VE 2. MADDE KABUL EDİLDİ

Teklifin geneli üzerindeki görüşmelerin 5 gün sürdüğü Anayasa Komisyonu’nda birinci maddenin görüşülmesine 26 Aralık’ta başlandı. AK Parti İstanbul Milletvekili Mustafa Şentop başkanlığında toplanan komisyon, birinci madde üzerinden çalışmalarına başladı. Milletvekili ve gazetecilerle ağzına kadar dolan 136 koltuklu salonda çalışmaların 12. saatinde birinci madde kabul edildi.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin birinci maddesine göre, anayasanın “yargı yetkisi” başlığında değişikliğe gidilecek.

MADDE 1 - 7/11/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 9. maddesinde “bağımsız” ibaresinden sonra gelmek üzere “ve tarafsız” ibaresi eklenecek.

MİLLETVEKİLİ SAYISI 600’E ÇIKARILDI

Görüşmelerin devamında toplantının 15 saati aşan ve bir sonraki güne sarkan çalışmaları sonucunda ise 2. madde kabul edildi. Buna göre mevcut anayasa’daki yasamayı düzenleyen “TBMM’nin kuruluşuna” dair 75’inci madde üzerinde yapılan değişiklikle 550 olan milletvekili sayısı 600’e çıkarıldı.

MADDE 2 - 2709 Sayılı Kanun’un 75’inci maddesinde yer alan “beşyüzelli” ibaresi “altıyüz” şeklinde değiştirildi.

SEÇİLME YAŞI 18’E İNDİRİLDİ

Komisyonun devam eden çalışmalarında milletvekili seçilme yaşını 25’ten 18’e indiren 3. Madde de kabul edildi.

MADDE 3 - 2709 Sayılı Kanunun 76’ıncı maddesinin birinci fırkasında yer alan “yirmibeş” ibaresi “onsekiz” şeklinde, ikinci fırkasında yer alan “yükümlü olduğu askerlik hizmetini yapmamış olanlar”, ibaresi “askerlikle ilişiği olmayanlar”, şeklinde değiştirilmiştir.

CUMHURBAŞKANI SEÇİM DÖNEMİ DEĞİŞTİ

Tartışmaların ardı arkasının gelmediği görüşmelerde verilen kifayeti müzakere önergesinden sonra teklifin 4. maddesi de kabul edildi. Bu maddeye göre, Anayasa’nın “TBMM’nin seçim dönemi” başlıklı maddesi, “TBMM ve Cumhurbaşkanı’nın seçim dönemi” olarak değişiyor.
Değişiklikle birlikte önceki anayasa maddesinde yer alan 4 yılda bir kuralı yerini seçimler 5 yılda bir yapılır kuralına bırakıyor. Yani Cumhurbaşkanlığı seçimleri de genel seçimlerde olduğu gibi 5 yılda bir olacak ve seçmen, iki seçim için aynı gün sandık başına gidecek. Bu arada süresi biten milletvekili yeniden seçilebilecek.
Yine değişiklikle Cumhurbaşkanlığı seçiminde birinci oylamada gerekli çoğunluk yakalanamadığı takdirde ise belirtilen usule uygun şekilde ikinci oylama devreye girecek.

MADDE 4 - 2709 sayılı Kanun’un 77’nci maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
C. Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanı’nın seçim dönemi

MADDE 77- Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri beş yılda bir aynı günde yapılır.
Süresi biten milletvekili yeniden seçilebilir.
Cumhurbaşkanlığı seçiminde birinci oylamada gerekli çoğunluğun sağlanamaması halinde 101’inci maddedeki usule göre ikinci oylama yapılır.”

YEDEK VEKİLLİK TEKLİFİNE (5. MADDE) REDEDİLDİ

Oylamayla kabul edilen tekliflerden 5. maddeye komisyondan ret çıktı. “Yedek milletvekilliği” düzenlemesini içeren madde, verilen önergeyle teklifte yer alan değişiklik metninden çıkarıldı. Komisyonda kabul görmeyen madde ile TBMM üyeliklerinde boşalma olması durumunda ara seçime gidilmesine yönelik hükmün kaldırılması da öngörülüyordu.

MADDE 5 - 2709 Sayılı Kanun’un 78’inci maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
D. Yedek milletvekilliği ve seçimlerin ertelenmesi

MADDE 78- Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliğinin düşmesi, düşürülmesi, ölüm ile diğer boşalma hallerinde boşalan üyelikler aynı siyasi partinin yedek milletvekilleriyle doldurulur.
Siyasi partilerin seçim çevrelerindeki milletvekili aday listelerinde bulunup da seçilemeyen adaylar bulundukları sıra esas alınarak yedek milletvekili sayılırlar. Ayrıca siyasi partiler genel seçimlerde her seçim çevresinde en az iki olmak üzere seçilecek milletvekili sayısının beşte biri oranında, bağımsız adaylar ise bir yedek milletvekili adayı gösterirler. Milletvekilliklerinde boşalma olması halinde boşalan üyeliklere öncelikle o seçim çevresindeki asıl aday listesinde bulunup da seçilemeyen yedek milletvekilleri ikame olunur. Bir seçim çevresinde tüm milletvekilliklerinin aynı siyasi parti adayları tarafından kazanılmış olduğu hallerde, yedek milletvekili listesindeki adaylar sırayla boşalan milletvekilliğine ikame olunur. Boşalan milletvekilliğinin bağımsız adaylardan olması halinde, bu milletvekilinin oy pusulasında gösterilen yedek milletvekili adayı, boşalan milletvekilliğine ikame olunur, ikame gerçekleşmedikçe yedek milletvekilliği için hiçbir hak oluşmaz.

Savaş sebebiyle seçimlerin yapılmasına imkân görülmezse, Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin bir yıl ertelenmesine Meclis karar verebilir. Erteleme sebebi ortadan kalkmamışsa, aynı usule göre bu işlem tekrarlanabilir.

Partili cumhurbaşkanlığını öngören anayasa değişikliği teklifinde “Cumhurbaşkanı seçilen kişinin, varsa siyasi partisi ile ilişiği kesilir” hükmü yer alıyor. Cumhurbaşkanını yürütmenin başı konumuna getiren teklifte yer alan maddeler ile Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu kaldırılacak.

Nasipse devamı yarın...


“Küfür, hakaret, rencide edici ve büyük harfle yazılan yorumlar onaylanmayacaktır."

 
 
Gönder
Facebook'da Beğen